کفش کار در قانون کار

کفش کار ایمنی یکی از مهم‌ترین تجهیزات حفاظت فردی است که در محیط‌های کاری پرخطر ضروری به شمار می‌آید. طبق قانون کار ایران، کارفرما موظف است تمامی وسایل ایمنی مورد نیاز کارکنان خود را فراهم کند و در این میان، کفش کار یا کفش ایمنی جزو اولین مواردی است که باید تأمین شود. این کفش‌ها به‌ویژه در محیط‌های شغلی با خطرات فیزیکی، شیمیایی یا الکتریکی نقش مهمی در حفاظت از پاها دارند و استفاده از آنها می‌تواند از بسیاری از حوادث و آسیب‌ها جلوگیری کند. در این مقاله به بررسی وظایف کارفرما در تأمین کفش ایمنی و تأثیر آن بر ایمنی و سلامت کارکنان خواهیم پرداخت و قوانین کفش کار در قانون کار را بررسی خواهیم کرد.

کفش کار و قانون کار: چه چیزی از وظایف کارفرماست؟

طبق ماده ۹۱ قانون کار، کارفرما موظف است تمامی وسایل و امکانات لازم برای حفاظت، سلامت و بهداشت کارگران را فراهم کند. این وسایل شامل تجهیزات حفاظت فردی مانند کفش ایمنی هستند که در محیط‌های کاری با خطرات فیزیکی، شیمیایی یا الکتریکی باید استفاده شوند. کفش‌های ایمنی باید از استانداردهای ملی یا جهانی تبعیت کنند تا کارگران در برابر آسیب‌هایی مانند سقوط اجسام سنگین، سوراخ شدن، سوختگی، یا برق‌گرفتگی محافظت شوند. اگر کارفرما از تأمین کفش‌های ایمنی مناسب امتناع کند، ممکن است مسئولیت قانونی داشته باشد و مجبور به پرداخت جریمه یا غرامت شود. همچنین، آیین‌نامه‌های ایمنی تاکید دارند که کارفرما باید آموزش‌های لازم در مورد استفاده صحیح از این تجهیزات را به کارکنان ارائه دهد. به این ترتیب، کفش کار جزء وظایف الزامی کارفرما برای فراهم کردن محیطی ایمن و سالم برای کارکنان است.

چرا کفش ایمنی جزء وسایل ضروری کارگران است؟

کفش ایمنی از وسایل ضروری در محیط‌های کاری است که کارکنان با خطرات فیزیکی، شیمیایی یا الکتریکی مواجه هستند. طبق استانداردهای بین‌المللی، این کفش‌ها باید ویژگی‌های خاصی مانند مقاومت در برابر فشار، ضربه و لغزش را داشته باشند. در محیط‌های ساختمانی، کارگاه‌ها یا کارخانه‌ها که خطر سقوط اجسام سنگین یا مواد شیمیایی وجود دارد، استفاده از کفش ایمنی برای محافظت از پاها در برابر آسیب‌های احتمالی ضروری است. کفش‌های ایمنی باید مطابق با استانداردهای ایمنی ملی یا بین‌المللی باشند تا از بروز آسیب‌هایی مانند شکستگی، سوختگی یا صدمات ناشی از مواد شیمیایی جلوگیری کنند. علاوه بر این، کفش‌های ایمنی معمولاً دارای ویژگی‌هایی مانند ضد لغزش بودن، محافظت از انگشتان پا و مقاومت در برابر مواد شیمیایی هستند که از سلامت و ایمنی کارگران در محیط‌های پرخطر مراقبت می‌کنند. بنابراین، کفش ایمنی یکی از اجزای اساسی برای حفاظت از کارگران در بسیاری از صنایع است.

کفش ایمنی و سلامت کارگران: ارتباطی که نمی‌توان نادیده گرفت

استفاده از کفش ایمنی نقش بسزایی در حفظ سلامت جسمی کارگران دارد. طبق استانداردهای ایمنی، این کفش‌ها باید از پا در برابر آسیب‌هایی مانند شکستگی، جراحت‌های پوستی یا سوختگی‌های شیمیایی محافظت کنند. در بسیاری از محیط‌های کاری مانند کارگاه‌های ساختمانی، کارخانه‌ها یا مناطق معادن که خطر سقوط اجسام سنگین یا برخورد با مواد خطرناک وجود دارد، کفش‌های ایمنی به‌عنوان یک لایه حفاظتی ضروری عمل می‌کنند. بدون این کفش‌ها، کارگران ممکن است در معرض آسیب‌های جدی قرار گیرند که می‌تواند بر سلامتی آنها تأثیر منفی بگذارد. علاوه بر حفاظت فیزیکی، کفش‌های ایمنی راحتی در حرکت را فراهم می‌کنند و به‌طور کلی خطرات جسمی مانند درد کمر یا پا را کاهش می‌دهند. استفاده از کفش ایمنی استاندارد می‌تواند از بروز حوادث غیرمنتظره و آسیب‌های ناشی از شرایط کاری جلوگیری کند و به بهبود سلامت کلی کارگران کمک کند.

در سایت ماه ایمن ذکر شده:

یکی از مهم‌ترین اجزای تشکیل‌دهنده یک کفش ایمنی، زیره آن است. زیره نه‌تنها نقش مهمی در راحتی پا هنگام راه‌رفتن و ایستادن‌های طولانی دارد، بلکه اصلی‌ترین خط دفاعی در برابر خطرات محیطی از جمله لغزش، تماس با مواد شیمیایی، حرارت و اجسام تیز محسوب می‌شود. بسته به نوع شغل و شرایط محیط کاری، زیره کفش ایمنی باید ویژگی‌های متفاوتی را داشته باشد.

آیین‌نامه‌های قانون کار و تأمین کفش ایمنی برای کارگران

طبق آیین‌نامه وسایل حفاظت فردی که بر اساس ماده ۹۰ قانون کار تدوین شده، کارفرما موظف است تمامی وسایل حفاظتی از جمله کفش ایمنی را برای کارکنان فراهم کند. این آیین‌نامه تأکید دارد که وسایل حفاظتی باید مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی باشند و کارفرما باید از عملکرد صحیح آنها اطمینان حاصل کند. علاوه بر این، کارفرما باید کارکنان را در نحوه استفاده از کفش‌های ایمنی و دیگر تجهیزات حفاظتی آموزش دهد. کفش ایمنی باید از مواد مقاوم ساخته شود و ویژگی‌های خاصی از جمله ضد لغزش، مقاوم در برابر فشار و ضد ضربه بودن داشته باشد تا از کارگران در برابر آسیب‌های جسمی محافظت کند. در صورت عدم تأمین این وسایل یا عدم تطابق آنها با استانداردهای ایمنی، کارفرما ممکن است مسئولیت قانونی پیدا کند و مجبور به پرداخت جریمه یا غرامت شود.

در سایت shoesforcrews ذکر شده:

Warehouses may require steel-toe boots to protect employees’ feet from the impact of rolling equipment;

Electricians may need to wear composite toe boots (made from non-metal materials like Kevlar or fiberglass) to protect their feet from electrical hazards; and

Kitchens may require puncture-resistant boots or toe caps made of steel or compound materials to protect workers’ feet from sharp instruments, like knives, that may fall on their feet as they work.

ترجمه:

انبارها ممکن است برای محافظت از پای کارکنان در برابر ضربه تجهیزات چرخان، به چکمه‌های پنجه فولادی نیاز داشته باشند؛

برق‌کارها ممکن است برای محافظت از پاهایشان در برابر خطرات الکتریکی، به پوشیدن چکمه‌های پنجه کامپوزیتی (ساخته شده از مواد غیرفلزی مانند کولار یا فایبرگلاس) نیاز داشته باشند؛ و

آشپزخانه‌ها ممکن است برای محافظت از پای کارگران در برابر وسایل تیز، مانند چاقو، که ممکن است هنگام کار روی پایشان بیفتد، به چکمه‌های مقاوم در برابر سوراخ شدن یا کلاهک‌های پنجه ساخته شده از فولاد یا مواد ترکیبی نیاز داشته باشند.

وظیفه کارفرما در تأمین کفش ایمنی مطابق با استانداردهای ملی

کارفرما مسئول تأمین کفش ایمنی مناسب برای کارکنان طبق استانداردهای ملی است. در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، سازمان ملی استاندارد ویژگی‌های خاصی را برای کفش‌های ایمنی تعیین کرده است که باید در محیط‌های کاری پرخطر مورد استفاده قرار گیرند. این ویژگی‌ها شامل مقاومت در برابر فشار، ضربه، مواد شیمیایی و لغزش است. کارفرما موظف است کفش‌هایی را که مطابق با این استانداردها تولید شده‌اند، برای کارکنان فراهم کند تا خطرات احتمالی کاهش یابد. اگر کفش‌های ایمنی تأمین شده توسط کارفرما با این استانداردها مطابقت نداشته باشد، ممکن است موجب بروز آسیب‌های جدی برای کارکنان شود و مسئولیت قانونی متوجه کارفرما باشد. به‌طور کلی، تأمین کفش ایمنی مناسب و مطابق با استانداردهای ملی یکی از اصول اساسی ایمنی و سلامت در محیط کار است.

سوالات متداول

آیا کفش کار در قانون کار اجباری است؟

بله، طبق ماده ۹۱ قانون کار، کارفرما موظف است تمام وسایل حفاظت فردی از جمله کفش ایمنی را در محیط‌های کاری پرخطر برای کارگران تأمین کند.

هزینه کفش ایمنی بر عهده کارفرماست یا کارگر؟

هزینه تهیه کفش ایمنی کاملاً بر عهده کارفرماست و کارگر هیچ تعهدی برای خرید این تجهیزات ندارد.