انواع تاسیسات برقی ساختمان، راهنمای انتخاب تجهیزات در پروژه‌های مختلف

انتخاب تجهیزات تأسیسات برقی ساختمان از همان مرحله طراحی می‌تواند بر هزینه اجرا، نظم کابل‌کشی و سهولت تعمیرات در سال‌های بعد اثر بگذارد. در یک ساختمان اداری باید مسیر عبور کابل‌های برق و شبکه را طوری در نظر بگیرید که دسترسی به پریزها و تجهیزات ارتباطی آسان باشد، اما در پارکینگ، موتورخانه یا یک مجموعه تجاری بزرگ، حجم کابل‌ها و شرایط محیطی ممکن است به تجهیزات متفاوتی نیاز داشته باشد.

آشنایی با انواع تأسیسات برقی ساختمان کمک می‌کند تفاوت کاربرد سیم و کابل، ترانکینگ، سینی و نردبان کابل را بشناسید و متناسب با نیاز پروژه تصمیم بگیرید. در ادامه مروری بر این انواع خواهیم داشت و برای انتخابی بهتر شما را راهنمایی خواهیم کرد.

اجزای اصلی تأسیسات برقی ساختمان

تجهیزات برق ساختمان وظایف متفاوتی دارند، اما عملکرد درست آن‌ها به سازگاری و هماهنگی میان بخش‌های مختلف وابسته است. هنگام طراحی یا اجرای پروژه، بهتر است اجزای اصلی را بر اساس کاربردشان بشناسید.

این تجهیزات باید با نقشه‌های برق، ظرفیت موردنیاز و ضوابط اجرایی پروژه هماهنگ باشند. برای نمونه، انتخاب سطح مقطع سیم و کابل به عواملی مانند جریان مصرفی، طول مسیر، افت ولتاژ، روش نصب و شرایط حرارتی وابسته است.

معیارهای انتخاب تجهیزات برق در پروژه های ساختمانی

پیش از خرید بهتر است به‌جای بررسی جداگانه قیمت هر محصول، شرایط کلی پروژه را در نظر بگیرید. تجهیزات ارزان‌تر لزوماً هزینه اجرای کمتری ایجاد نمی‌کنند و آن هم اگر ابعاد یا مشخصات آن‌ها با مسیر نصب سازگار نباشد و در ادامه کار به اصلاح یا تعویض نیاز پیدا کنید.

مهمترین معیارهای انتخاب به این ترتیب هستند:

• نوع کاربری ساختمان: نیازهای یک مجتمع مسکونی با بیمارستان، مرکز تجاری یا کارخانه تفاوت دارد و تعداد مدارها، حجم کابل‌کشی و تجهیزات حفاظتی نیز بر همین اساس تغییر می‌کند.
• ظرفیت و مشخصات فنی: جریان مصرفی، بار کابل‌ها، افت ولتاژ، مقاومت مکانیکی و شرایط نصب باید پیش از انتخاب تجهیزات بررسی شوند.
• شرایط محیطی: رطوبت، گردوغبار، مواد خورنده و تغییرات دما در انتخاب جنس و پوشش تجهیزات نقش دارند.
• دسترسی برای تعمیرات: در ساختمان‌های پرتردد و مجموعه‌های بزرگ، مسیرهایی که امکان بازبینی و توسعه کابل‌کشی را حفظ می‌کنند، مدیریت تأسیسات را آسان‌تر می‌کنند.
• هزینه کلی پروژه: قیمت خرید، نصب، اتصالات، نگهداری و احتمال توسعه آینده را کنار هم بسنجید.

پس از بررسی این موارد، می‌توان تجهیزات مسیرگذاری کابل را با توجه به فضای نصب انتخاب کرد. ترانکینگ، سینی و نردبان کابل هرکدام برای شرایط متفاوتی طراحی شده‌اند و جایگزین یکدیگر در همه کاربردها نیستند.

ترانکینگ برای مسیرگذاری کابل در فضاهای اداری و تجاری

در محیط‌های اداری و تجاری، کابل‌ها باید به میزهای کار، پریزها، تجهیزات شبکه و سامانه‌های ارتباطی برسند، بدون آنکه مسیر حرکت افراد را مختل کنند یا ظاهر فضا را به‌هم بزنند. ترانکینگ یکی از تجهیزات مورد استفاده برای سامان‌دهی این مسیرهاست که معمولاً ساختاری محفظه‌ای دارد و کابل‌ها را درون خود نگه می‌دارد. در مدل‌های مناسب، درپوش امکان دسترسی برای افزودن یا جابه‌جایی کابل‌ها را نیز فراهم می‌کند.

ترانکینگ در فضاهای زیر بیشترین کاربرد را دارد:

• دفاتر کاری
• فروشگاه‌ها
• اتاق‌های کنترل
• فضاهایی که کابل‌کشی روکار دارند.

برای انتخاب مدل مناسب، عرض و عمق محفظه را با تعداد و قطر کابل‌ها بسنجید و فضای لازم برای توسعه بعدی را هم در نظر بگیرید. اگر چند نوع کابل برق و ارتباطی در یک مسیر قرار می‌گیرند، باید الزامات جداسازی و سازگاری آن‌ها با یکدیگر نیز رعایت شود.

سینی کابل گالوانیزه گرم برای مسیرهای مستعد خوردگی

در ساختمان های بزرگ، پارکینگ‌ها، موتورخانه ها و بخش‌هایی از تأسیسات که تعداد زیادی کابل از آن ها عبور می کند، استفاده از سینی کابل می‌تواند مسیرگذاری و دسترسی به کابل‌ها را منظم‌تر کند. این تجهیزات در ابعاد و ساختارهای متفاوت تولید می‌شوند و انتخاب مدل مناسب به حجم کابل‌ها، نحوه نصب و شرایط محیط بستگی دارد.

در محیط‌هایی که رطوبت یا احتمال خوردگی بیشتر است، سینی کابل گالوانیزه گرم یکی از گزینه‌هایی است که می‌توان در نظر گرفت. در این روش، قطعه فولادی پس از آماده‌سازی در حمام روی مذاب قرار می‌گیرد و پوشش حاصل، از سطح فلز در برابر عوامل خورنده محافظت می‌کند. هنگام انتخاب این نوع سینی، موارد زیر را بررسی کنید:

• ضخامت ورق و ابعاد سینی متناسب با بار کابل‌ها
• مشخصات پوشش روی و کیفیت اجرای فرایند گالوانیزه
• فاصله تکیه‌گاه‌ها و ظرفیت باربری مجاز
• نوع اتصالات، ساپورت‌ها و درپوش‌های موردنیاز
• شرایط محیطی محل نصب و الزامات نگهداری

در پروژه هایی که مسیر کابل‌کشی از بخش‌های داخلی به محیط بیرون می رسد، شرایط هر قسمت را جداگانه بررسی کنید چراکه میزان رطوبت، آلودگی و تماس با مواد خورنده در همه بخش‌های ساختمان یکسان نیست.

نردبان کابل برای مسیرهای پرتراکم و کابل های متعدد

در پروژه هایی مانند مراکز تجاری بزرگ، ساختمان‌های صنعتی، موتورخانه‌ ها و مجموعه هایی با کابل‌کشی گسترده، حجم کابل‌ها ممکن است به اندازه‌ای باشد که طراحی مسیر به فضای بیشتر و دسترسی مناسب نیاز پیدا کند. نردبان کابل از دو ریل جانبی و پله‌های عرضی تشکیل می‌شود و ساختار باز آن دسترسی به کابل‌ها و گردش هوا را آسان‌تر می‌کند. این ویژگی‌ها باعث شده است که در بسیاری از مسیرهای صنعتی و کابل‌کشی‌های پرتراکم به کار برود.

نکته: انتخاب نردبان کابل باید بر اساس وزن و تعداد کابل‌ها، فاصله تکیه‌گاه‌ها، ابعاد ریل‌ها و شرایط نصب انجام شود.

تفاوت نردبان کابل با سینی کابل چیست؟

تفاوت اصلی این دو تجهیز به ساختار آن‌ها برمی‌گردد. نردبان کابل سطحی پله‌ای دارد و کابل‌ها روی پله‌ها قرار می‌گیرند، در حالی که سینی کابل دارای کفی ممتد یا پانچ‌شده با لبه‌های جانبی است. همین تفاوت بر دسترسی، گردش هوا و شیوه نگهداری کابل‌ها اثر می‌گذارد.

اگر حفاظت بیشتر از کابل‌ها یا استفاده از درپوش ضرورت داشته باشد، نوع مناسب سینی کابل می تواند انتخاب بهتری باشد. در مسیرهایی که دسترسی و گردش هوا اهمیت بیشتری دارند، نردبان کابل نیز ارزش بررسی دارد. در هر دو حالت، ظرفیت باربری و شیوه نصب باید مطابق مشخصات سازنده و الزامات پروژه محاسبه شود.

جمع‌بندی

انتخاب تجهیزات تأسیسات برقی ساختمان زمانی نتیجه بهتری دارد که از نقشه و نیازهای پروژه شروع کنید و سپس به سراغ مشخصات هر محصول بروید. سیم و کابل، تابلوهای برق، تجهیزات حفاظتی و سیستم اتصال زمین، زیرساخت اصلی برق‌رسانی را تشکیل می‌دهند و تجهیزات مسیرگذاری مانند ترانکینگ، سینی کابل و نردبان کابل به سامان‌دهی و نگهداری مسیرها کمک می کنند.

برای تصمیم‌گیری، نوع کاربری ساختمان، حجم کابل‌ها، شرایط محیطی، دسترسی برای تعمیرات و هزینه اجرای کامل را در کنار هم بسنجید تا تجهیزات انتخاب‌شده با نیاز امروز پروژه و تغییرات احتمالی آینده تناسب داشته باشند.